تلاش حکومت ایران برای کاهش اختیارات وزیر علوم

ابراهیم خندان روزنامه نگار

منصور کبگانیان، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی اعلام کرد که در پنجاه و سومین نشست این ستاد پانزده سیاست اجرایی برای افزایش اختیارات هیات امنای دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی کشور تصویب شده است. این سیاست‌ها پس از تصویب در شورای عالی انقلاب فرهنگی، به مجلس شورا ارائه خواهد شد تا به عنوان قانون هیات امنای دانشگاه‌ها تصویب و به دانشگاه‌ها ابلاغ شود.

در همین زمینه، محمدرضا مخبردزفولی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز گفته است که باید به هیات‌های امنا فضای تنفس و تحرک بیشتری داده شود تا در موضوعات اجرایی دانشگاه‌ها نیازی به دخالت وزارتخانه‌های مربوط نباشد و افزوده است که البته حق وزرای علوم و بهداشت به منظور انطباق مصوبات هیات‌های امنا با سیاست‌های کلی و اسنادبالادستی محفوظ خواهد بود.

برخی از کارشناسان آموزش عالی ایران معتقدند با اینکه تفویض اختیار بیشتر به هیات امنای دانشگاه‌ها و تقویت این نهادها در ظاهر می‌تواند قدم بزرگ و مهمی در استقلال دانشگاه‌ها باشد، ولی با توجه به حساسیت حکومت در کنترل دانشگاه‌ها چندان دور از انتظار نیست که این اصلاح نیز در جهت کوتاه کردن دست دولت‌ها در تغییر روسا و سیاست‌های اجرایی دانشگاه‌ها و کنترل بیشتر و بهتر اینگونه مسایل در بخش دیگری از حکومت باشد.

اولین دانشگاهی که در ایران دارای هیات مدیره شد، دانشگاه شیراز (پهلوی سابق) بود. اعضای این هیات مدیره عبارت بودند از وزیر دربار، وزیر فرهنگ، رئیس دانشگاه، استاندار فارس، مدیر عامل سازمان برنامه، مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران و عده‌ای بین ۹ تا ۱۵ نفر از شخصیت‌های ذیصلاح فرهنگی و اقتصادی و ارباب صنایع کشور

این تغییر قانون فرایندی است که جمهوری اسلامی سابقه طولانی در آن دارد؛ قانون گذاری‌هایی که به ظاهر موجه‌اند ولی در عمل محدود کننده. کارشناسان آموزش عالی معتقدند چنین قوانینی می‌تواند جلوی تکرار برخی از مسایلی که به ذائقه رهبری نظام و گروهی از محافظه‌کاران خوش نمی‌آید را بگیرد. وقایعی مانند تعیین روسای دانشگاه‌ها بوسیله دانشگاهیان که موجب رودررویی جامعه دانشگاهی با شورای انقلاب فرهنگی در زمان وزارت رضا فرجی دانا شد.

برای درک دلیل نگرانی این کارشناسان باید در ابتدا دید که هیات مدیره دانشگاه‌ها چه کسانی هستند و در مدیریت دانشگاه‌ها در جهان و ایران چه نقشی دارند.
هیات مدیره دانشگاه‌ها

هیات مدیره در بسیاری از دانشگاه‌های دنیا، گروهی از افراد با سوابق مختلف‌اند که وظیفه مدیریت کلان و سیاست‌گذاری‌های راهبردی در زمینه‌های علمی و اقتصادی را در دانشگاه‌های زیر نفوذ خود دارند. بیشتر اعضای هیات مدیره در این دانشگاه‌ها خود دانشگاهی بوده و از مسایل مرتبط با آموزش و پژوهش آگاهی خوبی دارند اگرچه ممکن است در بین اعضا بتوان سرمایه گذاران یا افرادی فعال در دیگر حوزه‌ها را هم دید ولی بطور معمول این گروه در اقلیت بسر می‌برند.

یکی دیگر از مشخصه‌های این هیات مدیره‌ها استقلال آنها از حکومت‌ها و دولت‌هاست. آنها ممکن است دنباله‌رو برخی از سیاست‌های کلان دولت متبوعشان باشند ولی در اداره دانشگاه‌های خود از آزادی کامل برخوردارند. برای مثال آنها می‌توانند سیاست‌های مدیریتی و استخدامی خود را بطور مستقل از دانشگاه‌های دیگر و همچنین مستقل از اراده دولت‌ها تدوین و اجرا کنند.
وظایف هیات امنای دانشگاه‌ها در قانون قبلی

۱- تصویب آیین نامه داخلی ۲- تصویب سازمان اداری موسسه براساس ضوابطی که به پیشنهاد وزارتخانه‌های مربوط با هماهنگی سازمان امور اداری و استخدامی به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهد رسید. ۳- بررسی و تصویب بودجه موسسه که از طرف رئیس موسسه پیشنهاد می‌شود. ۴- تصویب بودجه تفصیلی موسسه. ۵- تصویب حساب‌ها و ترازنامه سالانه موسسه. ۶- تصویب نحوه وصول درآمدهای اختصاصی و مصرف آن. ۷- تعیین حسابرس و خزانه دار برای موسسه. ۸- کوشش برای جلب کمک های بخش خصوصی و عواید محلی اعم از نقدی،تجهیزاتی،ساختمانی با رعایت ضوابط مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی. ۹- تصویب آیین نامه های مالی و معاملاتی که برحسب مورد پس از تائید وزارتخانه مربوط قابل اجرا می باشد. ۱۰- پیشنهاد میزان فوق العاده‌های اعضای هیات علمی و غیرهیات علمی (کارشناسان و تکنیسین‌ها) که برحسب مورد پس از تائید وزارتخانه‌های فرهنگ و آموزش عالی یا بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قابل اجرا می‌باشد. ۱۱- تعیین نحوه اداره واحدهای تولیدی،خدماتی،کارگاهی و بهداشت و درمانی موسسه در چارچوب ضوابطی که به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. ۱۲- تعیین میزان پرداخت حق التحقیق،حق التدریس ،حق الزحمه، حق التالیف و نظایرآن. ۱۳- بررسی گزارش موسسه که ازطرف رئیس موسسه ارائه می شود. ۱۴- تصویب مقررات استخدامی اعضای هیات علمی موسسه که بمنظور هماهنگی پس از تائید وزارتخانه مربوط قابل اجرا خواهد بود.

در بدو پیدایش هیات مدیره دانشگاه‌ها، در ایران، این نهاد اختیارات زیادی داشت ولی تعداد اعضا، چگونگی انتخاب و اختیارات آنها با محدودیت‌های زیادی روبرو بود. برای مثال اولین دانشگاهی که در ایران دارای هیات مدیره شد، دانشگاه شیراز (پهلوی سابق) بود. اعضای این هیات مدیره عبارت بودند از وزیر دربار، وزیر فرهنگ، رئیس دانشگاه، استاندار فارس، مدیر عامل سازمان برنامه، مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران و عده‌ای بین ۹ تا ۱۵ نفر از شخصیت‌های ذیصلاح فرهنگی و اقتصادی و ارباب صنایع کشور که با پیشنهاد وزارای دربار و فرهنگ و تصویب شاه برای مدت ۶ ماه انتخاب می‌شدند و ریاست هیات امناء نیز با وزیر دربار و در غیاب وی با وزیر فرهنگ بود.

این نهاد در آن زمان نماینده قانونی دانشگاه بود و همه امور علمی، فنی، آموزشی، مالی، اداری و استخدامی دانشگاه نیز زیر نظر آن اداره می‌شد.

اما در قانون جدیدی که در شورای انقلاب فرهنگی و در اسفند ۱۳۶۷ تصویب شد، تشکیل هیات امنا در اختیار وزارتخانه‌های علوم و بهداشت قرار گرفت و اعضای آن نیز عبارت شدند از وزیر، رئیس مؤسسه، ۴تا ۶ تن از شخصیتهای علمی و فرهنگی و یا اجتماعی محلی و کشوری که نقش مؤثری در توسعه و پیشرفت مؤسسه مربوط داشته باشند، و رئیس یا نماینده سازمان برنامه و بودجه.

مدت عضویت این اعضا نیز چهار سال تعیین شد که قابل تمدید بود. وظیفه این نهاد در قانون جدید، به نوعی فقط، مدیریت مالی و مدیریت دارایی‌های دانشگاه‌ها بود و نه بیشتر.
تغییرات جدید

جزئیات تغییرات قانون هیات مدیره دانشگاه‌ها هنوز چندان روشن نیست ولی از گفته‌های آقای کبگانیان و مخبر دزفولی مشخص است که عمده این تغییرات در راستای محدود کردن اختیارات وزرای علوم و بهداشت در مدیریت دانشگاه‌هاست.

منصور کبگانیان در باره این تغییرات گفته است که در سیاست‌های جدید ایجاد پستی به نام نایب رئیس برای هیات امنای دانشگاه‌ها تصویب شده است که بر اساس آن نایب رئیس وظیفه دارد علاوه بر صرف وقت بیشتر در امور دانشگاه، بر فعالیت‌ها نیز نظارت کند. برنامه‌های راهبردی دانشگاه‌ها نیز باید به تصویب هیات امنای دانشگاه برسد. نظارت بر عملکرد رئیس دانشگاه هم از جمله وظایف هیات امنا خواهد بود.
افزایش طول مدت عضویت و دادن نقش اجرایی در مدیریت و انتخاب روسای دانشگاه‌ها در کنار ترکیب و چگونگی انتخاب اعضا همگی نشان دهنده عزم حاکمیت در کوتاه کردن دست دولت و وزرای علوم و بهداشت از دانشگاه‌هاست

همچنین این اعضا باید مشورت‌های لازم را برای انتخاب و یا تغییر روسای دانشگاه‌ها به وزرای علوم و بهداشت ارائه کنند و علاوه بر این‌ها، عضویت بلندمدت اعضای هیات امنا نیز در این تغییرات دیده شده است و در نهایت، اعضای هیات امنا از حمایت شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز برخوردار خواهند بود.

گروهی از منتقدان معتقدند با توجه به جایگاه شورای عالی انقلاب فرهنگی در بدنه حاکمیت و ارتباط آن با رهبر ایران و همچنین سابقه عملکردش از ابتدای تاسیس تا کنون و موضع گیری این نهاد در برابر عملکرد آقای فرجی دانا در دولت آقای روحانی؛ این تغییرات را باید تصمیم حاکمیت در کنترل هر چه بیشتر دانشگاه‌ها ارزیابی کرد.

افزایش طول مدت عضویت و دادن نقش اجرایی در مدیریت و انتخاب روسای دانشگاه‌ها در کنار ترکیب و چگونگی انتخاب اعضا و اینکه هیات‌های مدیره از حمایت شورا برخوردار خواهند یود همگی نشان دهنده عزم حاکمیت در کوتاه کردن دست دولت و وزرای علوم و بهداشت از دانشگاه‌هاست.

این گروه با اشاره به عملکرد این شورا در گذشته در زمینه‌های مختلف، از تسویه دانشگاه‌ها در اوایل تشکیل جمهوری اسلامی و کنترل شدید استادان و دانشجویان در سال‌های بعد گرفته تا ایجاد محدودیت در ارتباطات و اینترنت را بعنوان برخی از شواهد خود ذکر می‌کنند و در پس این تغییرات در ظاهر خوب، محدودیت‌های شدیدی را برای دانشگاه‌ها در آینده پیش بینی می‌کنند.

http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2014/10/141011_university_iran

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: